bu inanış nereden çıkıyor
burç ve mbti eşleştirmeleri, internetin kişilik içeriklerine ilgisinden doğdu. insanlar kendilerini tanımlamak için hem burçlara hem de mbti tiplerine bakıyor. iki sistemi birleştirmek, daha fazla kendini tanıma imkanı sunuyormuş gibi görünüyor ve bu da eşleştirme tablolarını popüler yapıyor.
ikinci sebep, iki sistemin dilinin benzerliği. mbti dışa dönük ya da içe dönük, düşünen ya da hisseden gibi boyutlarla tanımlanır. burçlar da ateş elementi için girişken, su elementi için duygusal gibi ifadeler kullanır. bu ortak dil, aralarında bir bağ olduğu izlenimini doğurur.
üçüncü sebep, tablolarda gösterilen eşleşmelerin akla yatkın görünmesi. örneğin akrep burcu ile intj tipinin eşleştirilmesi, ikisinin de gizemli ve stratejik anlatılmasından kaynaklanır. bu benzerlik, tablonun gerçek bir ilişkiyi yansıttığı hissi yaratır.
dördüncü sebep, kendini bulma isteği. insanlar kendi burç ve mbti sonuçlarının örtüştüğünü görünce bunu bir kanıt sayar, örtüşmeyenleri ise gözden kaçırır.
iki sistemin gerçekte ne olduğu
mbti, myers-briggs tip göstergesi adıyla bilinen bir kişilik sınıflandırmasıdır. kişinin dört boyuttaki tercihlerine göre on altı tipten birine yerleştirilmesini sağlar. bu boyutlar dışa dönüklük ile içe dönüklük, duyumsama ile sezgi, düşünme ile hissetme ve yargılama ile algılamadır.
mbti, soru yanıtlarına dayanır ve psikoloji çevrelerinde güvenilirliği tartışılır. aynı kişi farklı zamanlarda testi çözdüğünde farklı tip çıkabilir. yine de test, sorulara verilen yanıtlar üzerinden çalışan ve eleştirilebilen bir yöntemdir.
burç ise doğum tarihine bağlı sembolik bir sistemdir. soru yanıtlarına dayanmaz; kişinin doğduğu andaki güneşin konumunu esas alır. iki sistemin girdisi, mantığı ve amacı tamamen farklıdır.
mbti kökenini carl jung un psikolojik tipler kuramına dayandırır ve iki yazar tarafından geliştirilmiştir. burç sistemi ise binlerce yıllık bir gökyüzü gözlem geleneğinden gelir. kökenleri, amaçları ve doğrulama biçimleri bu kadar farklı iki yapıyı eşleştirmek, doğal bir çeviri değil, yaratıcı bir yorumdur.
bu iki sistem gerçekten eşleşir mi
burç ve mbti arasındaki ilişkiyi araştıran ciddi bilimsel çalışmalar, anlamlı bir bağ bulmamıştır. doğum ayı ya da burcu ile mbti tipi arasında istatistiksel olarak tutarlı bir ilişki gösterilememiştir. yani iki sistem birbirinin karşılığı olarak kullanılamaz.
internetteki eşleştirme tabloları genellikle blog yazarlarının ya da içerik üreticilerinin kendi benzetmelerine dayanır. bu tablolar farklı kaynaklarda birbirinden farklıdır; aynı burç için farklı mbti tipleri önerilir. bu tutarsızlık, tabloların nesnel bir ilişkiyi yansıtmadığının bir göstergesidir.
ayrıca bir burç, tek bir mbti tipine karşılık gelecek kadar dar değildir. on iki burç ile on altı tip arasında birebir bir eşleşme zaten mümkün değildir; sayılar bile uyuşmaz.
astrolojik harita ise tek bir tip üretmez; her kişi için yüzlerce veri noktasından oluşan özgün bir bütündür. mbti tipi ise yalnızca on altı seçenekten biridir. bu fark nedeniyle, çok katmanlı bir sembolik sistemi tek bir harfli koda indirgemek yöntem olarak zorlayıcıdır.
gündelik hayattan bir örnek
diyelim ki bir kişi hem burcunun hem mbti tipinin tanımlarını okuyor. burcu aslan, tipi infj. aslan dışa dönük ve görünür olma isteğiyle anılırken, infj içe dönük ve sakin olarak tanımlanır. kişi ikisinin de kendisine uyduğunu hissedebilir.
bu durum çelişkili görünse de, iki tanım da geniş ve çok yönlü ifadeler içerir. kişi her birinde kendine uyan taraflar bulur. asıl önemli olan, kişinin bu iki tanımı birbirine eşleştirmek yerine, ayrı ayrı kendi hayatıyla karşılaştırmasıdır.
örnek, iki sistemin aynı kişiye farklı şeyler söyleyebileceğini ve eşleştirme tablolarının bu farkı gizlediğini gösteriyor.
işe yaradığı ve yaramadığı yerler
burç ve mbti içeriklerini birlikte okumak, kendini anlatmanın eğlenceli bir yolu olabilir. farklı sistemler farklı yönleri vurgular ve bu da kişinin kendine daha çok perspektiften bakmasını sağlar.
yaramadığı yer ise iki sistemi bilimsel olarak birbirini doğrulayan araçlar gibi görmek ya da önemli kararlarda dayanak yapmaktır. ayrıca bir kişiyi hem burcu hem mbti tipiyle etiketleyip tanımlamak, onun gerçek yönlerini görmeyi engeller.
her iki araç da kişiyi sabit bir kutuya yerleştirdiğinde, insanın değişen ve gelişen yönünü göz ardı etmiş olur.
iki araçtan birine ya da ikisine ilgi duymak, kendini keşfetmenin eğlenceli bir parçası olabilir. önemli olan, sonuçları kesin bir kimlik olarak değil, o anki düşüncelerini yansıtan bir yorum olarak okumaktır.
kendi haritanda nasıl bakarsın
önce burç yorumlarını ve mbti tanımını ayrı ayrı oku. her birinden sana uyan üç cümleyi ve uymayan üç cümleyi işaretle. sonra bu listelerde ortak çıkan temalara bak. benzerlik varsa bunun iki sistemin eşleştiğini değil, senin bu temaları taşıdığını gösterdiğini unutma.
haritanda mbti benzeri bir okuma yapmak isteyen biri için merkür, ay ve mars gibi göstergeler düşünme, hissetme ve harekete geçme tarzlarını sembolik olarak anlatır. ama bu göstergeler mbti boyutlarının karşılığı değildir.
küçük bir alıştırma olarak, farklı günlerde mbti testini iki kez çöz ve sonuçların aynı çıkıp çıkmadığına bak. sonuç değişirse, hem testlerin hem de etiketlerin sınırlarını görmüş olursun.
sık sorulan sorular
burçlar mbti tipleriyle eşleşir mi?
hayır. iki sistem farklı yöntemlere dayanır ve aralarında bilimsel olarak gösterilmiş bir bağ yoktur.
mbti nedir?
dört boyutta tercihleri ölçen ve on altı tipe ayıran bir kişilik sınıflandırmasıdır. soru yanıtlarına dayanır.
eşleştirme tabloları neden farklıdır?
çünkü içerik üreticilerinin kendi benzetmelerine dayanır, nesnel bir ilişkiyi yansıtmaz.
burç yorumunu kendi yerleşimlerinle birlikte görmek istersen yıldız haritanı çıkarabilirsin.